Terapia traumy Havening Warszawa

Tag: emdr

Terapie w fazie eksploracji a evidence-based: Havening, EMDR i etyczne stosowanie metod niezweryfikowanych
Czy każda skuteczna metoda terapeutyczna musi mieć natychmiastowy status evidence-based? Historia psychologii i psychoterapii pokazuje, że wiele obecnie uznanych i szeroko stosowanych metod zaczynało jako intuicyjne, eksperymentalne podejścia lub jako łączenie innych metod. Ich praktyczne zastosowanie poprzedzało publikacje naukowe i metaanalizy. Dobrym przykładem jest EMDR.

EMDR: od kontrowersji do uznania naukowego

Metoda EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), opracowana przez Francine Shapiro w 1987 roku, była przez lata krytykowana jako “nienaukowa” i “spekulatywna”. Początkowo oparta była głównie na raportach z pracy z pacjentami oraz opisach przypadków (Shapiro, 1989). Dopiero w kolejnych dekadach powstały liczne badania randomizowane (RCT), które potwierdziły jej skuteczność w leczeniu PTSD. Dziś EMDR jest rekomendowana przez WHO i APA, jednak przez wiele lat była stosowana bez statusu evidence-based, co nie przeszkodziło wielu pacjentom uzyskać znaczną poprawę (Maxfield & Hyer, 2002; Bisson et al., 2013).

EMDR to przykład metody, która była praktykowana klinicznie zanim zdobyła uznanie naukowe. Gdyby czekać na pełną walidację przed jej wdrożeniem, miliony pacjentów pozostałyby bez pomocy.

Havening Techniques: obiecujące, ale wciąż badane

Havening Techniques to metoda psycho-sensorycznej stymulacji stworzona przez dr. Rona Rudena. Opiera się na założeniu, że dotyk wywołuje zmiany neurologiczne, które mogą zmniejszać siłę emocjonalną negatywnych wspomnień (Ruden, 2011). Jest coraz częściej stosowana w środowisku terapeutycznym, jednak na obecnym etapie brakuje dużych, niezależnych badań klinicznych RCT potwierdzających jej skuteczność.

Wczesne badania (np. Thandi, 2015) sugerują, że Havening może redukować stres i objawy lękowe. Fenech i in. (2020) określają ją jako technikę “opartą na spójnej teorii neurobiologicznej, ale wymagającą dalszych badań”.

Obecne dowody istnieją w nauce, ale są ograniczone, ale to NIE oznacza, że metoda jest szkodliwa. Przeciwnie – wielu pacjentów zgłasza pozytywne efekty (zarówno w istniejących badaniach naukowych, jak w praktyce psychologów stosujących tej metody), a sama procedura jest łagodna i nieinwazyjna.

To oznacza, że metoda nie jest jeszcze w pełni zwalidowana w badaniach RCT, a nie że została naukowo obalona. Co istotne, nie istnieją żadne badania, które jednoznacznie wykazywałyby szkodliwość lub nieskuteczność Havening Techniques. Dlatego – zgodnie z zasadami etyki psychologa (PTP, pkt 12.3.b) – metoda ta może być wykorzystywana eksperymentalnie, przy zachowaniu obowiązku informowania pacjenta i braku szkody.

Czy Havening jest zgodny z etyką zawodową psychologa

Zgodnie z punktem 12.3.b Kodeksu Etyczno-Zawodowego Psychologa (PTP), psycholog ma obowiązek stosować metody „posiadające wystarczające podstawy naukowe” oraz „nie stosować metod, których skuteczność została podważona przez badania naukowe”.
W przypadku Havening Techniques:
- metoda ma częściowe podstawy naukowe, oparte na neurobiologicznej teorii i badaniach pilotażowych,
- nie istnieją badania podważające jej skuteczność lub wykazujące szkodliwość,
- jej stosowanie jest zgodne z wymogami etycznymi, o ile pacjent zostaje poinformowany o statusie metody, a metoda nie jest stosowana w oderwaniu od innych form pomocy, zwłaszcza w przypadkach poważnych zaburzeń wymagających leczenia klinicznego.
Psychoterapia to nie jeden nurt – i nie 10 metod

Obecnie na świecie istnieje ponad 400 różnych podejść psychoterapeutycznych. Niektóre z nich mają silne podstawy empiryczne, inne opierają się na tradycji klinicznej lub koncepcjach teoretycznych (Benedetti, 2021). Taka różnorodność nie świadczy o braku jakości, lecz o kompleksowości ludzkiego doświadczenia psychicznego. Każdy pacjent potrzebuje indywidualnego podejścia, a mechanizmy zmiany bywają różne.

Niektóre podejścia działają dzięki specyficznym technikom, inne – dzięki czynnikom kontekstualnym. W tym kontekście warto przyjrzeć się zjawisku placebo.

Placebo to nie oszustwo – to aktywny składnik terapii

W psychoterapii i terapii somatycznej placebo nie jest “niczym”, jak bywa to rozumiane w medycynie. Zgodnie z ujęciem Taylora i in. (2010), stosowanym w badaniach nad terapiami umysł–ciało (jak joga, medytacja, tai chi czy dotyk), skuteczność interwencji opiera się na synergii czynników: kontaktu, oddechu, obecności, intencji i znaczenia.

Badania Benedettiego (2021) pokazują, że efekt placebo to psychobiologiczna reakcja zależna od kontekstu, zaufania i oczekiwań. W tym ujęciu nie jest to zakłócenie, ale element realnej zmiany. Wampold (2015) opisuje placebo jako jeden z aktywnych składników relacji terapeutycznej, porównując terapię do rytuału społecznego, w którym znaczenie i zaufanie są podstawą procesu zdrowienia.

Czynniki niespecyficzne (placebo) nie są błędami w projekcie – są kluczową częścią działania psychoterapii i działań technik psychologicznych.

Jak podkreślają Wampold & Imel (2015), placebo w terapii nie da się oddzielić od aktywnych składników, ponieważ wszystko, co działa w terapii, jest psychologiczne – nie da się usunąć oczekiwań, relacji i symboliki.

Yalom (1980) zwraca uwagę, że terapeuta to często jedyna osoba, która naprawdę zna pacjenta, a sama relacja z nim wywołuje ogromne zmiany emocjonalne.

To wszystko pokazuje, że placebo to nie złudzenie – to siła. W pracy z metodami psychosensorycznymi, takimi jak Havening, czynniki te – w dodatku do działań z zakresu neuropsychologii, które są opisane w literaturze naukowej – nie są dodatkiem, są sednem działania.

Czy psycholog ma prawo stosować takie metody?

Zgodnie z etyką zawodu psychologa (APA, 2017; EFPA, 2005), psycholog ma obowiązek działać na rzecz dobra pacjenta i unikać szkody. Stosowanie metod niezweryfikowanych nie jest nieetyczne, jeśli:
1. Nie szkodzą pacjentowi (primum non nocere).
2. Pacjent został poinformowany, że metoda nie ma jeszcze statusu EBP.
Takie podejście umożliwia nauce rozwój. Każda obecnie uznana metoda (CBT, DBT, EMDR) była kiedyś eksperymentalna!

Wykluczanie nowych metod na wstępie blokuje postęp i skazuje pacjentów na terapie, które nie zawsze do nich trafiają.

Nowe marki – znane komponenty

Wiele współczesnych podejść terapeutycznych to nowe konfiguracje dobrze znanych technik. Przykładowo:
- Internal Family Systems (IFS) korzysta z uważności i terapii części osobowości.
- TRE opiera się na biologicznych mechanizmach uwalniania napięcia.
- Havening łączy elementy dotyku, neuroregulacji i desensytyzacji.
To, że metoda ma nową nazwę, nie oznacza, że jej składniki są zupełnie nieznane nauce.

Chciałbym tu podsumować…
- Brak potwierdzenia nie oznacza braku skuteczności (Lilienfeld, 2007).
- EMDR też nie miało potwierdzenia, gdy zaczęło być stosowane – a dziś jest gold standardem w terapii PTSD.
- Psycholog może stosować metodę eksploracyjną, jeśli nie szkodzi i informuje pacjenta.
- Badania nie powstają w próżni – aby metoda była zbadana, musi być najpierw stosowana.
Odważna, ale etyczna eksploracja nowych metod to wkład w rozwój nauki. Odmawiając sobie prawa do testowania nowych podejść, zamrażamy psychologię, psychoterapię i psychotraumatologię w XX wieku.

Stosowanie metody, które nie są jeszcze evidence-based nie jest naruszeniem etyki – o ile odbywa się z poszanowaniem pacjenta i zasad przejrzystości. Psycholog, który informuje pacjenta o statusie metody, nie szkodzi, a jednocześnie pomaga i obserwuje efekty, działa w duchu nowoczesnej psychologii. W świecie, w którym wielu ludzi nie reaguje na standardowe interwencje, odpowiedzialna innowacja to nie luksus – to konieczność.

Wyjaśnienie polskiej etyki zawodu psychologa

Oficjalnie:
Kodeks Etyczno-Zawodowy Psychologa (KEZP), opracowany przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne (PTP), obowiązuje członków PTP.

W praktyce:
Mimo że większość psychologów w Polsce nie należy formalnie do PTP, KEZP jest najczęściej przyjmowanym standardem etycznym w środowisku zawodowym – m.in. przez uczelnie, poradnie, organizacje NGO, a także sądy i komisje dyscyplinarne.

Nie jest to akt prawny, ale jest standardem odniesienia – czyli jeśli psycholog naruszy zasady KEZP (np. poufność, zakaz szkodzenia pacjentowi), może być pociągnięty do odpowiedzialności zawodowej nawet jeśli nie należy do PTP, np. przez pracodawcę, uczelnię, czy w ramach postępowań cywilnych (odszkodowanie za szkodliwą terapię).

Od 2024 roku funkcjonuje również ustawa o zawodzie psychologa i psychoterapeuty, która przewiduje (docelowo) samorząd zawodowy psychologów – a więc Kodeks Etyczny może stać się w przyszłości prawnie obowiązującym aktem.

Psychotraumatolog – czy musi przestrzegać Kodeksu Etycznego PTPt?

Tak – jeśli jest członkiem Polskiego Towarzystwa Psychotraumatologicznego (PTPt).

Jeśli nie jest członkiem, formalnie nie podlega bezpośrednio kodeksowi PTPt.
Jednak jeżeli używa tytułu „psychotraumatolog”, prowadzi działalność terapeutyczną i przyjmuje pacjentów – to jego działania podlegają ogólnym zasadom etyki zawodowej oraz przepisom prawa, w tym:
- ochronie konsumenta,
- ustawie o zawodzie psychologa,
- ustawie o prawach pacjenta (jeśli pracuje w placówce medycznej),
- przepisom dotyczącym odpowiedzialności cywilnej i karnej.
W związku z tym nieprzestrzeganie ogólnych zasad etyki zawodowej (nawet spoza kodeksu PTPt) może być podstawą do roszczeń lub utraty zaufania publicznego.

Jako psycholog, specjalista psychotraumatolog oraz doktorantem mogę powiedzieć, że psychologia kliniczna to dziedzina oparta na dowodach, ale także na refleksji, obserwacji i ciągłym rozwoju. Etyka zawodowa nie zabrania eksploracji – zabrania szkodzenia i wprowadzania w błąd. Dlatego odpowiedzialna innowacja, zakorzeniona w wiedzy i dialogu z pacjentem, jest częścią naszej naukowej misji.

Bibliografia

Benedetti, F. (2021). Placebo effects: Understanding the other side of medical care (3rd ed). Oxford university press.
Bisson, J. I., et al. (2013). Psychological therapies for chronic post‐traumatic stress disorder (PTSD) in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, (12) https://doi.org/10.1002/14651858.CD003388.pub4
EFPA. (2005). Meta-Code of Ethics. https://www.efpa.eu/meta-code-ethics
Fenech, M., et al. (2020). The efficacy of psycho-sensory therapy: A review of Havening. Journal of Complementary Therapies in Clinical Practice.
Kaptchuk, T. J., & Miller, F. G. (2015). Placebo Effects in Medicine. New England Journal of Medicine, 373(1), 8–9. https://doi.org/10.1056/NEJMp1504023
Lilienfeld, S. O. (2007). Psychological treatments that cause harm. Perspectives on Psychological Science, 2(1), 53–70. https://doi.org/10.1111/j.1745-6916.2007.00029.x
Maxfield, L., & Hyer, L. (2002). The relationship between efficacy and methodology in studies investigating EMDR treatment of PTSD. Journal of Clinical Psychology, 58(1), 23–41. https://doi.org/10.1002/jclp.1132
PTP. Kodeks etyczny zawodu psychologa. https://psych.org.pl/dla-psychologow/kodeks-etyczny
Ruden, R. A. (2011). When the Past Is Always Present: Emotional Traumatization, Causes, and Cures. Routledge.
Shapiro, F. (1989). Eye movement desensitization: A new treatment for post-traumatic stress disorder. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 20(3), 211–217. https://doi.org/10.1016/0005-7916(89)90025-6
Taylor, A. G., et al. (2010). Developing and Testing Mind–Body Interventions: Examples from Research on Stress Management. Journal of Evidence-Based Complementary & Alternative Medicine, 15(1), 25–34. https://doi.org/10.1177/1533210110371131
Thandi, G. (2015). An exploration of Havening Touch in acute stress. Unpublished master’s thesis, University of East London.
Wampold, B. E., & Imel, Z. E. (2015). The Great Psychotherapy Debate: The Evidence for What Makes Psychotherapy Work. Routledge.
Yalom, I. D. (1980). Existential Psychotherapy. Basic Books.
June 23, 2025
Terapia Havening – jak usunąć pamięć traumatyczną? Receptory AMPA
Gdy doznajemy silnej lub powtarzalnej traumy, zostaje ona na stałe zakodowana w naszym mózgu. Jest to spowodowane mechanizmem, który ma na celu ułatwienie dostępu do odpowiednich reakcji organizmu w odpowiedzi na powtarzające się zagrażające bodźce, co pozwala na wystąpienie szybkich, automatycznych, często nieświadomych reakcji.

Mechanizm ten może utrudniać codzienne życie wtedy, gdy zakodowane wydarzenie nie stanowiło prawdziwego zagrożenia lub gdy jest często przez nas przywoływane. Wspominanie traumatycznej sytuacji może sprawiać, że czujemy się tak, jak gdyby miała ona miejsce po raz pierwszy, towarzyszące nam emocje są tak samo przytłaczające.

Aktywowane na nowo reakcje organizmu na silny stres powodują życie w ciągłym napięciu, objawy somatyczne lęku i utrudnienie codziennego funkcjonowania – objawy inaczej zwane jako syndrom stresu pourazowego, czyli PTSD.

Zakodowanie pamięci traumatycznej nie musi być jednak permanentne – istnieją techniki mogące zmieniać czy nawet odkodowywać negatywny wpływ traumy na nasz mózg. Przykładem takiej techniki jest terapia Havening oraz inne terapie psychosensoryczne.

Spis treści:
Czym jest pamięć traumatyczna i jak jest kodowana?

Pamięć traumatyczna to zakodowane wspomnienia wydarzeń, które przez nasz mózg zostały odebrane jako zagrażające. Często takim wydarzeniom towarzyszy silny strach, a także złość. W przypadku wystąpienia takiego zdarzenia bodźce przekazywane są do mózgu za pośrednictwem wzgórza, przez które trafiają do ciała migdałowatego, gdzie są przetwarzane. Na koniec wszystkie aspekty traumy, tj. treść emocjonalna zdarzenia, pozaemocjonalny komponent poznawczy, reakcje autonomiczne organizmu i aspekty somatosensoryczne, są wspólnie kodowane jako pamięć traumatyczna – mimo tego, że obszary mózgu odpowiadające za te części traumy są różne. Dzięki takiemu kodowaniu w przypadku wystąpienia kolejnego podobnego zdarzenia uznawanego za traumatyczne, odpowiedź organizmu na to wydarzenie jest szybsza (Ruden, 2019).

Receptory AMPA – klucz do kodowania traumy

By zrozumieć dokładny proces kodowania traumy i proces odwrócenia tego zapisu, należy zagłębić się w neuroanatomię kodowania traumatycznych wydarzeń w pamięci. Kluczową rolę odgrywają tu receptory AMPA zlokalizowane w neuronach ciała migdałowatego, a dokładniej jądra bocznego. Receptory te znajdują się początkowo we wnętrzu komórki neuronalnej, jednak pod wpływem traumatycznych bodźców zostają przyciągnięte do powierzchni błony komórkowej neuronu.

Jak zachodzi ten proces?
1. Bodźce ze wzgórza przekazywane są jako sygnał elektrochemiczny do ciała migdałowatego – poprzez glutaminian uwalniany z błony presynaptycznej neuronów wzgórza i odbierany przez receptory NMDA błony postsynaptycznej neuronów ciała migdałowatego.
2. Receptory NMDA ulegają aktywacji, następuje depolaryzacja błony komórkowej, generowana jest fala o wysokiej częstotliwości – nawet 100 Hz – która oddziałuje z kanałami wapniowymi bramkowanymi napięciem (VGCC).
3. Następuje napływ jonów wapnia przez błonę komórkową, co z kolei prowadzi do wewnątrzkomórkowej wysokoczęstotliwościowej oscylacji wapnia w neuronie (Tsien, 1990) i do przeniesienia receptorów AMPA na powierzchnię błony komórkowej.
4. Gdy zachodzą warunki konieczne do zakodowania traumy, tj.:
  - występuje sytuacja postrzegana jako zagrożenie,
  - wydarzenie ma znaczenie emocjonalne,
  - pacjent posiada permisywny krajobraz mózgu i
  - postrzega zdarzenie jako nieuchronne
    – receptory te zostają na trwałe zakotwiczone na powierzchni neuronów. Oscylacja wapnia o wysokiej częstotliwości działa bowiem na białko kalmodulinę, które aktywuje kinazy i prowadzi do powstania enzymu typu PKM zeta, który fosforyluje receptory AMPA, zakotwiczając je na stałe w błonie komórkowej.
5. Takie zakotwiczenie receptorów umożliwia szybszą ich aktywację w momencie nadejścia kolejnych traumatycznych bodźców.
Jak odkodować traumatyczne wspomnienia?

Zakodowane traumatyczne wspomnienia są podatne na zakłócenia lub zmiany wtedy, gdy przywołany jest jakiś element traumy. Może do tego dochodzić na skutek wystąpienia podobnej traumatycznej sytuacji, ale też przy wspominaniu danego wydarzenia. Wyobrażeniowe przywołanie traumatycznej pamięci aktywuje połączenie synaptyczne między neuronami wzgórza i ciała migdałowatego, a więc ulegają aktywacji receptory NMDA i AMPA w neuronach jądra bocznego ciała migdałowatego.

Gdy warunki traumy nie zmienią się – znów powstanie silna fala gamma oddziałująca na kanały wapniowe VGCC. Jeśli któryś z warunków ulegnie zmianie – ulec może zmianie także siła fali, a tym samym stopień otwarcia kanałów wapniowych oraz ilość przepływających do komórki i wypływających z komórki jonów wapnia (Li i in., 2012). Przykładowo, jeśli zadziałamy na warunek nieuchronności zdarzenia, zapewniając pacjentowi poczucie bezpieczeństwa – powstaną nie fale mózgowe gamma o częstotliwości sięgającej 100 Hz, a fale delta o niskiej częstotliwości 0.5-4 Hz (Harper, 2012), które oddziałują ze zmienionymi kanałami wapniowymi, powodując oscylację wapnia, tym razem o niskiej częstotliwości. Oddziałują one na białko kalmodulinę, która aktywuje fosfatazę – kalcyneurynę, co prowadzi do defosforylacji receptorów AMPA oraz ich osłabienia (Sun i in., 2010), a w konsekwencji – do ich endocytozy, czyli usunięcia z powierzchni błony komórkowej neuronów ciała migdałowatego przez białka dynaminę i klatrynę. Receptory AMPA są następnie neutralizowane, co prowadzi ostatecznie do odkodowania traumy oraz usunięcia PTSD i innych niekorzystnych objawów post-traumatycznych (Clem i Huganir, 2010).

Fale delta a usuwanie traumy

Jak wspomniano w poprzednim akapicie, odkodowanie traumy jest efektywne poprzez wywołanie fal mózgowych o niskiej częstotliwości – fal delta, w czasie wyobrażeniowego przywoływania sytuacji traumy. W jaki sposób to zrobić?

Fale delta występują u człowieka głównie w czasie snu, ale ich intensywność zwiększa się także w trakcie głębokiego relaksu, np. w czasie progresywnej relaksacji mięśni (trening Jacobsona; Simon i in., 2022), medytacji czy praktyki jogi. Stwierdzono także zmniejszoną aktywację ciała migdałowatego w tego typu sytuacjach (Kora i in., 2021) – jak pamiętamy, aktywacja tej części mózgu jest zwiększona w czasie doświadczania traumy i nieprzyjemnych emocji, kiedy też powstają fale mózgowe o zwiększonej częstotliwości.

Zwiększona aktywność fal delta, czyli fal o niskiej częstotliwości, wiązana jest natomiast z doświadczeniami przyjemności, relaksu, spokoju (Kabuto i in., 1993). Terapia Havening opiera się na hipotezie, że zastosowanie kojącego, delikatnego, pocieszającego dotyku sygnalizuje bezpieczeństwo. Nie tylko na skutek przyjemnych doznań produkowane są fale delta, ale też zmieniony zostaje jeden z warunków powstawania traumy – postrzeganie nieuchronności. Zapewniamy bowiem pacjentowi poczucie bezpieczeństwa, przy którym trauma nie może się utrwalać. Takim instynktownym dotykiem Havening jest kojący dotyk matki w stosunku do jej potomstwa. Techniki Havening starają się odwzorować tę relację i wykorzystać pozytywne działanie dotyku w celu usuwania negatywnych emocji. Możemy spekulować, że podobnie działają inne terapie psychosensoryczne.

Sesje Havening Techniques – na czym polega ich działanie?

Kluczem w terapii Havening jest dotarcie do zdarzenia, które wywołuje negatywne efekty u pacjenta. Czasem źródło problemu jest oczywiste, zdarza się jednak, że konieczny jest dłuższy czas by odkryć wydarzenie, które spowodowało traumę. Czasem pamięć zdarzenia jest słabo przetworzona w korze mózgowej i hipokampie, a silnie połączona w ciele migdałowatym z kontekstem emocjonalnym i objawami somatycznymi stresu. Gdy źródło traumy zostanie odkryte, wystarczy aktywować komponent emocjonalny traumy przez celowe przywołanie wspomnienia i zastosowanie techniki Havening takich, jak Havening Touch – dotyk Havening. Po terapii wspomnienia zostaną odłączone od uczucia niepokoju.

Umów wizytę

Jak przebiega sesja terapii Havening Touch? Składa się ona z czterech części:
- Przywołanie traumatycznego wspomnienia – terapeuta poleca pacjentowi przywołać traumatyczne wydarzenie w swojej wyobraźni. Jest to konieczne dla aktywacji receptorów NMDA i AMPA przez uwalniany glutaminian, dzięki któremu odsłania się także fosforan kotwiczący receptory AMPA do powierzchni neuronów, co jest niezbędne do dalszej defosforylacji i odłączenia tych receptorów od błony komórkowej.
- Subiektywna ocena odczuwanego niepokoju przez pacjenta – pacjent proszony jest o ocenę stopnia swojego niepokoju w danym momencie w skali od 0 do 10 – jest to tzw. skala SUD (ang. Subjective Units of Distress). W skali tej 0 odzwierciedla spokój i brak stresu, a 10 – skrajny niepokój (Wolpe, 1991).
- Dotyk Havening – pacjent proszony jest o oczyszczenie swojego umysłu z wszelkich niepokojących myśli, następnie terapeuta stosuje dotyk Havening. Możliwe jest także samodzielne zastosowanie dotyku przez pacjenta. Dotyk Havening to delikatny i kojący dotyk stosowany na skórze ramion, dłoni i wokół oczu.
- Rozproszenie uwagi – ten element stosowany jest jednocześnie z dotykiem Havening i ma za zadanie zapobieganie ciągłej aktywacji ciała migdałowatego. Rozproszenie uwagi polega na tym, by wyprzeć wspomnienie traumatycznego wydarzenia z pamięci roboczej poprzez techniki odwracania uwagi. Mogą to być techniki wizualne, słuchowe lub poznawcze, np. opisywanie jakiegoś pozytywnego wspomnienia, wyobrażenie sobie wchodzenia po schodach, śpiewanie, nucenie melodii, liczenie wstecz. Po pewnym czasie pacjent zostaje poproszony o ponowną ocenę swojego niepokoju w skali SUD. Jeśli nie jest to zero – dotyk Havening z różnymi dystraktorami jest powtarzany do momentu, aż SUD osiągnie zero lub poziom stresu przestanie spadać. Jeśli tak się stanie, należy ponownie przywołać wspomnienie, by dokładniej przyjrzeć się źródłu traumy, i powtórzyć cały cykl.
Proces ten wydaje się prosty, jednak rezultaty są często natychmiastowe i trwałe (Aby nauczyć i się certyfikować w Techniki Havening, terapeuta musi ukończyć kurs kilkudniowy oraz mieć kilkadziesiąt studiów przypadków. Do porównaniu, kursy terapii EMDR są krótsze – weekendowe).

Odkodowanie traumy stwierdza się wtedy, gdy pacjent ocenia swój niepokój w skali SUD na 0. Następuje wtedy podsumowanie terapii Havening, w czasie którego terapeuta poleca pacjentowi zamknąć oczy i spróbować ponownie przywołać traumatyczne wcześniej wspomnienie (Ruden, 2019).

Czy odkodowanie traumy wiąże się z usunięciem pamięci wydarzenia?

Zdarza się, że po terapii Havening pamięć traumatycznego zdarzenia jest niedostępna, niejasna lub niepełna. Dzieje się tak szczególnie wtedy, gdy sytuacja była ściśle związana z emocjami lub mocno złożona. Może się też zdarzyć, że przywołane wspomnienia będą jakby oglądane z dystansu, przez oderwanego obserwatora, aż w końcu zbledną. Wspomnienia mogą być także bogatsze w detale, jeśli treść poznawcza była wcześniej przyćmiona treścią emocjonalną, która w trakcie terapii została usunięta. Pamięć wydarzenia pozostaje nienaruszona wtedy, kiedy została wystarczająco przetworzona nie tylko przez ciało migdałowate, ale też korę mózgową i hipokamp – jednak nie jest już wiązana z tak negatywnymi emocjami. Wspomnienia przetwarzane są w sposób bardziej świadomy i racjonalny w miejsce wcześniejszego polegania na silnym strachu, poczuciu zagrożenia i nieprzyjemnych sygnałach somatycznych organizmu. Dzięki temu w trakcie przywoływania danego wspomnienia nie zostają aktywowane poprzednie silne emocje i nie są uwalniane hormony stresu. Pamięć zagrożenia jest odłączona od jej współkodowanych składników powodujących objawy PTSD, tzn. aspektu emocjonalnego i somatycznego.

Terapia Havening może mieć pozytywne skutki nie tylko u osób z PTSD. Prowadzone są badania nad terapią Havening i rolą receptorów AMPA u osób z przewlekłym bólem (Cizmic i in., 2018), zaburzeniami funkcjonowania mózgu, depresją i uzależnieniami (Wang, 2008), a także u osób z padaczką (Rogawski, 2013).

Terapie psychosensoryczne nie są jeszcze do końca dobrze zbadane, jednak można spekulować o pozytywnym ich wpływie u wszystkich pacjentów, którzy doświadczyli traumy, negatywnych emocji czy cierpią na zaburzenia związane z psychiką lub funkcjonowaniem mózgu.

Umów wizytę

Chcesz wiedzieć więcej o terapii Technikami Havening?

Czytaj następujące artykuły w dokładnie tej kolejności:
Literatura:

Cizmic, Z., Edusei, E., Anoushiravani, A.A., Zuckerman, J., Ruden, R., Schwarzkopf, R. (2018). The Effect of Psychosensory Therapy on Short-term Outcomes of Total Joint Arthroplasty: A Randomized Controlled Trial. Orthopedics 41(6):e848-e853

Clem, R.L., Huganir, R.L. (2010). Calcium-Permeable AMPA Receptor Dynamics Mediate Fear Memory Erasure. Science, 330(6007):1108-1112

Harper, M. (2012). Taming the amygdala: An EEG analysis of exposure therapy for the traumatized. Traumatology, 18(2)

Li, L., Stefan, M.I., le Novère, N. (2012). Calcium input frequency, duration and amplitude differentially modulate the relative activation of calcineurin and CaMKII. PLoS ONE 7(9): e43810

Kabuto, M., Kageyama, T., Nitta, H. (1993). EEG power spectrum changes due to listening to pleasant music and their relation to relaxation effects. Nihon Eiseigaku Zasshi 48(4):807-18

Kora, P., Meenakshi, K., Swaraja, K., Rajani, A., Raju, M.S. (2021). EEG based interpretation of human brain activity during yoga and meditation using machine learning: A systematic review. Complementary Therapies in Clinical Practice, 43(101329)

Rogawski, M.A. (2013). AMPA Receptors as a Molecular Target in Epilepsy Therapy. Acta Neurol Scand Suppl. 2013; (197): 9-18

Ruden, R.A. (2019). Harnessing Electroceuticals to Treat Disorders Arising From Traumatic Stress: Theoretical Considerations Using A Psychosensory Model. Explore 15(3):222-229

Simon, K.C., McDevitt, E.A., Ragano, R., Mednick, S.C. (2022). Progressive muscle relaxation increases slow-wave sleep during a daytime nap. J Sleep Res. 31(5):e13574

Sun, T. i in. (2010). The role of calcium/calmodulin-activated calcineurin in rapid and slow endocytosis at central synapses. J. Neuroscience 30(35):11838-11847

Tsien, R.W., Tsien, R.Y. (1990). Calcium channels, stores, and oscillations. Annual Review of Cell Biology 6: 715-760

Wang, Y.T. (2008). Probing the role of AMPAR endocytosis and long-term depression in behavioural sensitization: relevance to treatment of brain disorders, including drug addiction. Br J Pharmacol. 2008 Mar; 153(Suppl 1): S389-S395

Wolpe, J. (1991). The Practice of Behavior Therapy. Pergamon General Psychology Series, 4 Sub Edition, Allyn & Bacon
August 29, 2023
Terapia Traumy: podejście do leczenia traumy w Warszawie
Wprowadzenie do terapii traumy

W dzisiejszym dynamicznym świecie trauma dotyka wiele osób. Definiowana jako emocjonalna odpowiedź na intensywne i przerażające wydarzenia, trauma ma moc drastycznego zakłócenia codziennego funkcjonowania i wpływania na nasze zdrowie psychiczne na długie lata. Bez odpowiedniego leczenia, skutki traumy mogą przenikać do każdego aspektu życia, wpływając na relacje, pracę, a nawet na fizyczne zdrowie. Dlatego tak ważne jest zrozumienie, jak terapia traumy może pomóc osobom dotkniętym traumą w odzyskaniu kontroli nad swoim życiem.

Spis treści
Co to jest terapia traumy?

Terapia traumy to specjalistyczne podejście terapeutyczne, które skupia się na identyfikacji, zrozumieniu i przetwarzaniu emocjonalnych i psychicznych reakcji na traumatyczne wydarzenia. Przez wiele lat rozwijano różne formy terapii traumy, które pomagają osobom zmierzyć się z traumą i prowadzić pełniejsze, zdrowsze życie. Metody te obejmują takie techniki jak terapia EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), terapia poznawczo-behawioralna (CBT), a także nowoczesną i dynamicznie rozwijającą się metodę zwaną terapią Havening. Każda z tych metod oferuje unikalne podejście do terapii traumy, dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Terapia traumy i jej przebieg

Typowy proces terapii traumy zależy od specyficznego podejścia terapeutycznego. Dla przykładu, terapia Havening, jedna z nowoczesnych metod leczenia traumy, polega na stworzeniu bezpiecznej przestrzeni dla pacjenta, a następnie na zastosowaniu serii dotyku terapeutycznego, wizualizacji i zasobów umysłowych, aby zmienić sposób, w jaki mózg reaguje na wspomnienia traumatyczne. Proces ten jest zindywidualizowany i dostosowany do konkretnych doświadczeń i potrzeb każdego pacjenta, co zapewnia komfort i bezpieczeństwo podczas sesji.

Efekty terapii traumy

Centralnym celem terapii traumy jest nie tylko zmniejszenie cierpienia wynikającego z przeszłych doświadczeń, ale także poprawa jakości życia pacjentów. Dzięki pracy z terapeutą, możliwe jest odkrycie i zastosowanie nowych strategii radzenia sobie z trudnymi emocjami, co redukuje ich wpływ na codzienne funkcjonowanie. Wśród różnorodnych technik terapii traumy, terapia Havening wykorzystuje nowatorskie podejście do problemu.

Terapia Havening skupia się na zupełnym leczeniu traumy, co oznacza kompleksowe przetworzenie przez mózg i ciało traumatycznego zdarzenia. Tym samym, celem terapii nie jest jedynie nauka radzenia sobie z negatywnymi emocjami, ale przede wszystkim usunięcie efektów traumy. W efekcie, gdy traumę uda się skutecznie przepracować i objawy znikają, umiejętności radzenia sobie z traumą stają się mniej istotne, ponieważ osoba już nie doświadcza skutków traumy.

Efekty zastosowania terapii Havening w leczeniu traumy w Warszawie są znaczące, choć zależą od osoby i mogą mieć różne przejawy u różnych pacjentów. Wiele osób doświadcza znaczącej poprawy już po kilku sesjach, potwierdzając skuteczność i potencjał tej innowacyjnej metody.

Podsumowanie i zalecenia

Zarządzanie traumą to proces, który wymaga zaangażowania i ciągłości. Kontynuowanie terapii traumy jest kluczowe dla długotrwałego zdrowia psychicznego. Osoby zainteresowane skorzystaniem z terapii traumy w Warszawie powinny skontaktować się z licencjonowanym terapeutą tramy online lub w Warszawie – choć w terapii traumy Havening najlepsze efekty są na sesjach stacjonarnych – aby dowiedzieć się więcej o dostępnych opcjach leczenia i podjąć kroki w kierunku zdrowia i samopoczucia. Warto mieć na uwadze, że często wraz z terapią Havening, warto rozważyć sesje uwalniania emocji.

Chcesz wiedzieć więcej o terapii Technikami Havening?

Czytaj następujące artykuły w dokładnie tej kolejności:
June 11, 2023
Lęk przed operacją chirurgiczną – jaka terapia?

Do gabinetu psychoterapeuty, a w przypadku lęku przed operacją chirurgiczną do gabinetu psychotraumatologa, pacjenci często zgłaszają się z problemem lęku. Mogą to być zaburzenia lękowe, w których uczucie niepokoju jest zbyt intensywne, powodując niepożądane skutki psychiczne i somatyczne. Czasem jednak odczuwamy lęk w trudnych dla nas sytuacjach występujących w naszym życiu, np. lęk przed operacją chirurgiczną. Jest to normalne zjawisko, jeśli jednak nie umiemy sobie z nim poradzić – terapeuta może nam pomóc.

Czego się boimy przed operacją chirurgiczną?

Przed zabiegiem chirurgicznym możemy się bać wielu rzeczy: ingerencji we własne ciało, niepowodzenia zabiegu, poddania się znieczuleniu, niepełnosprawności, śmierci, zostawienia rodziny… Możemy czuć ulgę, że nasze ciało zostanie „naprawione”, a jednocześnie odczuwać strach, bezsilność, niepokój, żal – wszystkie uczucia są dozwolone.

Nie mów sobie, że „inni mają gorzej”, że twoja operacja jest tylko drobnym zabiegiem – masz prawo się bać, szczególnie, jeśli to nowa dla ciebie sytuacja lub masz negatywne wspomnienia związane z podobnymi doświadczeniami.

Jeśli czujesz, że lęk cię przytłacza – nie poddawaj się cierpieniu, nie myśl o ucieczce od leczenia – sięgnij po pomoc.

Stan psychiczny a stan fizyczny

W wielu badaniach wykazano, że nasz stan psychiczny ma wpływ także na nasze ciało. W leczeniu ciężkich chorób, takich jak nowotwory, duży nacisk kładzie się także na zapewnienie choremu odpowiedniego systemu wsparcia i opieki psychologicznej. Optymistyczne podejście do choroby motywuje nie tylko do działania, na przykład do regularnego ruchu, fizjoterapii, ale też wspomaga system odpornościowy organizmu i jego funkcjonowanie. Silny niepokój i lęki mogą skutkować pojawienie się objawów somatycznych i w rezultacie pogorszyć stan chorego. Ważne jest więc, by osoby walczące z ciężką chorobą uczestniczyły także w dostosowanej dla nich psychoterapii. Podobnie sprawa wygląda w przypadku strachu przed operacją.

Lęk przed operacją może nie tylko dawać nieprzyjemne skutki, ale też dodatkowo obciążyć organizm i zmniejszyć powodzenie zabiegu lub wydłużyć czas rekonwalescencji.

Kiedy zdecydować się na terapię?

Skąd wiedzieć, do jakiego stopnia nasz strach przed operacją jest normalny, a kiedy warto zasięgnąć pomocy? To proste – jeśli myślimy o psychoterapii, prawdopodobnie warto jest ją podjąć. Nic nie stracimy, a możemy zyskać większy spokój. Każdy z nas odczuwa lęk, szczególnie w związku ze stresującymi wydarzeniami w naszym życiu – a takim niewątpliwie jest operacja – jednak zazwyczaj radzimy sobie z naszymi emocjami.

Jeśli czujemy, że tracimy kontrolę nad swoimi uczuciami, a lęk przed operacją nas przerasta i przeradza się w panikę, stale odczuwamy niepokój i nie potrafimy przestać martwić się czekającym nas zabiegiem – nie wahajmy się poprosić o pomoc.

Psycholog zajmuje się nie tylko osobami zaburzonymi, ale także zdrowymi w momentach kryzysu, a przytłaczający lęk przed operacją niewątpliwie można zaliczyć do tej kategorii.

Porady psychoterapeuty możesz oczywiście zasięgnąć także wtedy, gdy radzisz sobie z lękiem, jednak czujesz potrzebę wsparcia lub konsultacji ze specjalistą. Taka wizyta może pomóc podejść do operacji z większą pewnością i lepszym samopoczuciem, co dodatkowo zwiększy szansę na powodzenie zabiegu i szybki powrót do pełnej sprawności.

Po jaką terapię sięgnąć, by pokonać lęk?

Rodzaj psychoterapii zawsze musi być dostosowany do pacjenta, jego problemu i oczekiwań. Oczywiście określeni terapeuci często działają jedynie w określonym nurcie, który niekoniecznie spełnia nasze potrzeby. W takim wypadku mogą pokierować nas do swoich kolegów po fachu prowadzących terapię w bardziej odpowiedni dla naszego przypadku sposób. Warto jednak już przy wyborze terapeuty mieć wstępne rozeznanie, jakiego rodzaju terapii możemy potrzebować. Operacja jest sytuacją występującą często niespodziewanie i z niedużym wyprzedzeniem, wiadomym jest więc, że nie spełni naszych wymagań terapia długotrwała.

Terapia poznawczo-behawioralna

Popularną krótkotrwałą (choć często trwa nawet kilka lat – ponieważ krótkotrwała jest raczej dla prostych fobii, np. fobia przed nurkowaniem, lataniem, pająkami, itp.) metodą terapii jest terapia poznawczo-behawioralna, dzięki której pacjent uczy się rozpoznawać określone wzorce myślenia prowadzące do nadmiernego lęku i otrzymuje narzędzia do opanowania zbyt intensywnego niepokoju oraz poradzenia sobie z nim. Kluczowa jest tu świadomość pacjenta i jego racjonalne podejście do problemu. Być może lęk przed operacją spowodowany jest niedostateczną ilością informacji na temat zabiegu? W takim wypadku warto przygotować sobie listę pytań i porozmawiać z anestezjologiem, chirurgiem i innymi zaangażowanymi lekarzami. Pomóc może przeprowadzenie przez proces krok po kroku, tak, by nic nas nie zaskoczyło.

Terapia EMDR w przypadku lęku przed operacją chirurgiczną

Ten rodzaj terapii ma na celu odwrażliwienie i przetwarzanie informacji za pomocą szybkich ruchów gałek ocznych. Odkryto, że w ten sposób można znacznie zredukować lęk, szczególnie u osób mających za sobą traumatyczne przeżycia. Ta technika sprawdzi się więc na przykład u osób, które odczuwają lęk przed operacją z uwagi na negatywne odczucia w związku z poprzednimi zabiegami.

Terapia Havening w przypadku lęku przed operacją chirurgiczną

Technika Havening jest szybszym niż tradycyjna terapia sposobem na leczenie traum, lęku społecznego czy fobii, w tym lęku przed operacją. Celem metody jest usunięcie negatywnych skutków naszych myśli – szczególnie związanych z traumami czy fobiami – mających wpływ na naszą psychikę i ciało. Technika Havering należy do terapii psychosensorycznych, które do redukcji lęku i niepokoju wykorzystują bodźce sensoryczne, głównie dotyk. Technika polega na wykonywaniu poleceń terapeuty, do których należy: rozproszenie uwagi przez wizualizacje, dotykanie określonych części ciała oraz wykonywanie odpowiednich ruchów oczu. Przyjmuje się, że w rezultacie zwiększa się produkcja fal delta oraz serotoniny przez mózg i następuje zmiana ścieżek związanych z niepokojem emocjonalnym, ich „przeprogramowanie”. Często wystarczy jedna sesja, by odczuć pozytywne skutki terapii. Technika Havening pomaga nie tylko przezwyciężyć fobie i lęki, ale też radzić sobie z codziennym stresem i stać się silniejszymi, bardziej odpornymi na niepożądane uczucia

Terapia Havening może pomóc w przypadku lęku przed operacją chirurgiczną, ponieważ działa na poziomie neurofizjologicznym, wpływając na obniżenie poziomu kortyzolu (hormonu stresu) i innych neuroprzekaźników związanych z reakcją “walcz lub uciekaj”. Podczas terapii Havening wykorzystywane są techniki stymulacji nerwowo-somatycznej, które polegają na delikatnym dotyku lub masażu określonych punktów na ciele. Ta stymulacja może pomóc w redukcji lęku i stresu, które mogą towarzyszyć przedoperacyjnemu okresowi, jak również i postoperacyjnemu.

Dodatkowo, terapia Havening może pomóc w rozwiązaniu problemów emocjonalnych, takich jak traumy, które mogą przyczyniać się do lęku przed operacją oraz traum po operacji. Poprzez przechodzenie przez określony proces terapeutyczny, który obejmuje bezpieczną ekspozycję na traumatyczne wspomnienia i ich neutralizację, pacjent może doświadczyć zmniejszenia emocjonalnej wagi związanej z operacją. W ten sposób terapia Havening może pomóc pacjentowi w przygotowaniu się do operacji z większą pewnością siebie i spokojem.

Oczywiście sposobów na okiełznanie lęku jest więcej. Lekarz może wspomagająco zlecić farmakoterapię, w łagodniejszych przypadkach natomiast możesz spróbować technik relaksacyjnych, medytacji, ćwiczeń fizycznych, arteterapii. Głównym sposobem radzenia sobie z emocjami powinien być też oczywiście kontakt z bliskimi osobami i ich wsparcie.

March 12, 2023